W Polsce kwestia opieki nad dzieckiem po rozwodzie reguluje Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRO), który określa m.in. zasady dotyczące władzy rodzicielskiej oraz opieki nad dziećmi. Od 2015 roku, po zmianach w przepisach, coraz większa uwaga poświęcana jest kwestii opieki naprzemiennej nad dzieckiem, choć jej stosowanie nie jest obowiązkowe i zależy od wielu czynników.
Opieka naprzemienna – definicja i zasady
Opieka naprzemienna (inaczej „opieka dzielona”) oznacza, że dziecko na stałe mieszka u obu rodziców, a rodzice dzielą się obowiązkami wychowawczymi i codziennymi obowiązkami związanymi z opieką nad dzieckiem. W polskim prawie, jeśli oboje rodzice nie mogą się dogadać co do formy opieki, sąd bierze pod uwagę interes dziecka i okoliczności, w tym możliwość zapewnienia mu stabilności emocjonalnej i materialnej.
Zasady przyznawania opieki naprzemiennej
• Decyzja sądu: w przypadku braku porozumienia między rodzicami, to sąd rodzinny decyduje o formie opieki nad dzieckiem. Sąd, przy podejmowaniu decyzji, kieruje się przede wszystkim dobrem dziecka, w tym jego stabilnością emocjonalną, poczuciem bezpieczeństwa i więziami z rodzicami. opieka naprzemienna nie jest przyznawana automatycznie, a tylko w sytuacjach, gdy sąd uzna, że jest to najlepsza forma opieki.
Podstawowe kryteria: przyznanie opieki naprzemiennej wymaga, by rodzice:
◦ Mieli odpowiednie warunki mieszkaniowe i finansowe do zapewnienia dziecku stabilności w obu domach
◦ Mieli zdolność współpracy w kwestiach wychowawczych i organizacyjnych
◦ Dziecko miało wystarczająco silną więź z oboma rodzicami i zorganizowanie życia w dwóch domach nie zagrażało jego dobrostanowi
W praktyce, sąd bierze pod uwagę różne aspekty, w tym:
◦ Jak dziecko odbiera obecność obojga rodziców w jego życiu
◦ Relacje między rodzicami (czy potrafią współpracować, czy mają zdolność porozumienia się w sprawach dotyczących dziecka)
◦ Wiek i potrzeby dziecka (np. dziecko młodsze może potrzebować bardziej stabilnej opieki u jednego z rodziców, podczas gdy starsze może lepiej funkcjonować w układzie naprzemiennym)
Jakie szanse mają ojcowie na naprzemienną opiekę?
Tradycyjnie w polskim systemie prawnym matki częściej uzyskują pełną opiekę nad dziećmi, szczególnie w przypadkach, gdy rodzice się rozwodzą. Niemniej jednak, w ostatnich latach sądy coraz częściej przyznają ojcom możliwość opieki naprzemiennej, szczególnie w sytuacjach, gdy oboje rodzice aktywnie uczestniczą w życiu dziecka, a rozwód nie jest obciążony poważnymi konfliktami.
Ojcowie mogą uzyskać naprzemienną opiekę, jeśli:
• Utrzymują bliską więź z dzieckiem
• Są w stanie zaoferować dziecku odpowiednie warunki do życia i opieki
• Są gotowi do współpracy z matką dziecka
Jeśli ojciec jest aktywnie zaangażowany w wychowanie dziecka (np. bierze udział w codziennych obowiązkach, zabiera dziecko do szkoły, jest obecny w kluczowych momentach życia dziecka), sąd może uznać, że opieka naprzemienna jest najlepszą opcją dla dziecka.
Współpraca rodziców
Choć ojcowie mogą mieć równe szanse na uzyskanie opieki naprzemiennej, kluczowym czynnikiem jest zdolność rodziców do współpracy. Jeśli rodzice są w konflikcie i nie potrafią dojść do porozumienia w sprawie opieki nad dzieckiem, sąd może zdecydować, że opieka naprzemienna nie będzie najlepsza dla dziecka. W takich przypadkach może zostać przyznana opieka jednemu z rodziców, a drugi rodzic otrzymuje prawo do kontaktów (tzw. „władza rodzicielska i kontakty” z dzieckiem).
Przeszkody w uzyskaniu opieki naprzemiennej
• Brak porozumienia między rodzicami: w sytuacjach, gdy rodzice nie mogą ze sobą współpracować, sąd raczej nie zdecyduje się na naprzemienną opiekę. Dziecko w takim przypadku może być narażone na stres związany z częstymi zmianami miejsca pobytu i sytuacjami konfliktowymi.
• Mieszkanie w różnych miejscach: jeśli rodzice mieszkają w odległych miejscach, co uniemożliwia codzienną opiekę nad dzieckiem przez oboje rodziców, sąd może uznać, że opieka naprzemienna jest niepraktyczna.
• Sytuacje przemocowe lub uzależnienia: w przypadku, gdy jeden z rodziców stosował przemoc wobec drugiego lub wobec dziecka, lub ma problemy z uzależnieniem, sąd nie przyzna mu opieki nad dzieckiem, a tym bardziej nie zdecyduje się na naprzemienną opiekę.
Sądowe orzeczenie o opiece naprzemiennej
Jeśli ojciec stara się o naprzemienną opiekę, konieczne jest złożenie wniosku do sądu rodzinnego o ustalenie takiej formy opieki. Sąd będzie badał wszystkie okoliczności sprawy, wysłuchiwał rodziców oraz w razie potrzeby zasięgał opinii biegłych (psychologów, kuratorów sądowych), którzy ocenią, czy opieka naprzemienna jest w najlepszym interesie dziecka.
Zmiany w przepisach
Warto dodać, że w polskim prawie od 2022 roku istotnie usprawniono możliwość uregulowania kwestii opieki nad dzieckiem i kontaktów w formie porozumienia rodzicielskiego (choć pojęcie to funkcjonowało już wcześniej), co dało rodzicom jeszcze większą elastyczność. Ustawodawca wzmocnił nacisk na rolę mediacji oraz „pozaprocesowego” ustalania kontaktów i pieczy nad dzieckiem. Jeśli jednak rodzice nie są w stanie dojść do porozumienia, to nadal decyzje w sprawie opieki naprzemiennej podejmuje sąd.
𝐏𝐨𝐝𝐬𝐮𝐦𝐨𝐰𝐚𝐧𝐢𝐞
Szanse ojców na uzyskanie opieki naprzemiennej nad dzieckiem po rozwodzie są coraz większe, jednak zależą od wielu czynników, takich jak zaangażowanie ojca w wychowanie dziecka, relacje między rodzicami oraz zdolność do współpracy. W przypadku braku porozumienia między rodzicami, sąd będzie rozważał dobro dziecka, jego potrzeby oraz warunki, jakie mogą zapewnić rodzice.
Opieka naprzemienna nie jest standardem i zawsze wymaga indywidualnej analizy sprawy.
Jeśli ojciec jest gotowy do aktywnego uczestnictwa w wychowaniu dziecka i ma odpowiednie warunki, ma szansę na uzyskanie opieki naprzemiennej, szczególnie w przypadku, gdy matka dziecka również jest skłonna do współpracy.
Czeka Cię trudny rozwód? Chcesz zawalczyć o kontakt z dzieckiem? Jeśli szukasz adwokata we Wrocławiu (i nie tylko), zachęcamy do kontaktu 
English 
Polish